02-09-2026, 09:21 AM
küre (bilya, küresel parça) üzerinde pürüzlülük ölçümü düz yüzeyden farklı kurallarla yapılmalı, yoksa sonuçlar ciddi sapar.
Aşağıda pratik ve doğru yaklaşımı adım adım anlatıyorum ?
1️⃣ Temel problem: eğrilik
Standart pürüzlülük cihazları düz referans varsayar.
Küre yüzeyde ise:
Eğrilik → ölçüm sinyaline “sahte pürüzlülük” ekler
Özellikle küçük çaplı kürelerde hata büyür
Bu yüzden eğrilik mutlaka bastırılmalı (filtrelenmeli).
2️⃣ Ölçüm yönü nasıl olmalı?
? Uzun yüzeye paralel ölçüm tercih edilir
? kürenin en büyük çaplı bölgesinde ölçüm alınma
3️⃣ Uç (stylus) seçimi çok kritik
Küre yüzeylerde:
2 µm veya daha küçük uç yarıçapı
Düşük temas kuvveti
Aksi halde:
Gerçek pürüzlülük ezilir
Özellikle taşlanmış / honlanmış kürelerde Ra olduğundan düşük çıkar
4️⃣ Ölçüm uzunluğu (cut-off) seçimi
ISO 4288’e göre ama küreye uyarlanmış şekilde:
Genel pratik:
Ra ≤ 0,2 µm → λc = 0,25 mm
Ra 0,2–2 µm → λc = 0,8 mm
Ölçüm uzunluğu = 5 × λc
⚠️ Küre çapı küçükse:
> Ölçüm uzunluğu, küre eğriliğinin ölçümü domine etmeyeceği kadar kısa olmalı
5️⃣ Filtreleme (EN ÇOK YAPILAN HATA)
Mutlaka:
Gaussian filtre
Form removal (formdan arındırma) açık olmalı
Bazı cihazlarda bu:
“Radius / Curvature compensation”
“Form removed profile” olarak geçer.
? Bu kapalıysa sonuç yanlıştır.
6️⃣ Kaç ölçüm alınmalı?
Tek ölçüm yetmez ❌
Öneri:
Aynı enlemde en az 3–5 ölçüm
120° aralıklarla
Ortalama değer raporlanmalı
Özet tek cümleyle:
> Küre malzemede pürüzlülük ölçümü; tepe bölgesinde, doğru yönlendirme, küçük uç, kısa cut-off ve mutlaka eğrilik (form) bastırması ile yapılmalıdır.
Aşağıda pratik ve doğru yaklaşımı adım adım anlatıyorum ?
1️⃣ Temel problem: eğrilik
Standart pürüzlülük cihazları düz referans varsayar.
Küre yüzeyde ise:
Eğrilik → ölçüm sinyaline “sahte pürüzlülük” ekler
Özellikle küçük çaplı kürelerde hata büyür
Bu yüzden eğrilik mutlaka bastırılmalı (filtrelenmeli).
2️⃣ Ölçüm yönü nasıl olmalı?
? Uzun yüzeye paralel ölçüm tercih edilir
? kürenin en büyük çaplı bölgesinde ölçüm alınma
3️⃣ Uç (stylus) seçimi çok kritik
Küre yüzeylerde:
2 µm veya daha küçük uç yarıçapı
Düşük temas kuvveti
Aksi halde:
Gerçek pürüzlülük ezilir
Özellikle taşlanmış / honlanmış kürelerde Ra olduğundan düşük çıkar
4️⃣ Ölçüm uzunluğu (cut-off) seçimi
ISO 4288’e göre ama küreye uyarlanmış şekilde:
Genel pratik:
Ra ≤ 0,2 µm → λc = 0,25 mm
Ra 0,2–2 µm → λc = 0,8 mm
Ölçüm uzunluğu = 5 × λc
⚠️ Küre çapı küçükse:
> Ölçüm uzunluğu, küre eğriliğinin ölçümü domine etmeyeceği kadar kısa olmalı
5️⃣ Filtreleme (EN ÇOK YAPILAN HATA)
Mutlaka:
Gaussian filtre
Form removal (formdan arındırma) açık olmalı
Bazı cihazlarda bu:
“Radius / Curvature compensation”
“Form removed profile” olarak geçer.
? Bu kapalıysa sonuç yanlıştır.
6️⃣ Kaç ölçüm alınmalı?
Tek ölçüm yetmez ❌
Öneri:
Aynı enlemde en az 3–5 ölçüm
120° aralıklarla
Ortalama değer raporlanmalı
Özet tek cümleyle:
> Küre malzemede pürüzlülük ölçümü; tepe bölgesinde, doğru yönlendirme, küçük uç, kısa cut-off ve mutlaka eğrilik (form) bastırması ile yapılmalıdır.