Selamlar herkese. Yeni devreye aldığımız bir projede darboğaz yaşama riski ile karşı karşıyayım, fikirlerinize ihtiyacım var.
Parça üzerinde yaklaşık 12 kritik ölçü var. Müşteri teknik şartnamesinde bu ölçülerin seri üretimde sıkı takip edilmesini istiyor. CMM'de bir parçanın döngüsü 15 dakika sürüyor ama tezgahın parça işleme süresi 4 dakika. Doğal olarak ölçüm odasında parça yığılmaya başladı. Üretim planlama "parçalar bekliyor, sevk edemiyoruz" diye baskı yapıyor.
Masaüstü özel kontrol fikstürleri (Go/No-Go mastarlar ve saatli komparatörlü düzenekler) tasarlatıp hattın yanına koymayı düşünüyorum ama bu sefer de operatör kaynaklı ölçüm hataları (parçayı fikstüre tam oturtamama, mastarı zorlama vb.) riski doğuyor.
Sizce CMM ölçüm planını seyrelterek (örn: 10 parçada 1 detaylı ölçüm) riski göze mi almalı, yoksa hattın yanına "fool-proof" (hata önleyici) ama maliyetli fikstürler mi kurmalı? Benzer durumu yaşayan ve "hem hızlı hem güvenilir" bir yol bulan var mı?

Merhabalar,
      Sahada en sık karşılaştığım konulardan biriside, ölçüm ekipmanı kontrolden geçiyor ama doğrulama mı yaptık yoksa kalibrasyon mu sorusuna net cevap verilemiyor. Özellikle denetimlerinde bu iki kavramın karıştırılması ciddi uygunsuzluklara yol açabiliyor.

      Öncelikle bu iki kavramın anlamı ile başlayalım. Kalibrasyon; Ölçüm cihazının, izlenebilirliği sağlanmış referanslara karşı sapmasının belirlenmesi ve kayıt altına alınmasıdır.  Doğrulama ise cihazın belirli bir kullanım amacı için uygun olup olmadığının mastarları ile kontrolüdür. Örnek vermek gerekirse;  ±0,5 mm toleransla çalışan kumpasın, bu tolerans içinde güvenilir ölçüm yapıp yapmadığını sahada kontrol etmek doğrulama kapsamına girer.

     Kalibrasyon genelde planlı ve periyodik bir faaliyettir. Doğrulama ise çoğu zaman operasyona daha yakındır. Yani vardiya başlangıcı veya kritik üretim öncesinde yapılır. Bir cihaz kalibrasyonludur ama kullanım amacına göre doğrulanmamış olabilir. Bu durum yanlış ölçü alınmasına neden olabiliyor.
   
     Sizce  sahada doğrulama nasıl olmalıdır?  Kalibrasyon sonrası ek bir saha doğrulaması yapılmalı mı, yoksa kalibrasyon sertifikası yeterli midir?

Merhaba Arkadaşalar,

Daha önce kullandığım LK CMM de TP200 probu ile tarama yapabiliyordum. Sanırım makinenin özelliğiymiş. Şuan çalıştığım firmada hexagon cmm var ve tp 200 probu ile tarama yapamıyorum. Evet TP200 tarama probu değil biliyorum ama LK ile bunu gerçekleştirebiliyordum. Bu konuda deneyimleriniz var mı? Yazılılım ile mi alakalı yoksa makinenin donanımı ile mi?

Arkadaşlar, herkese kolay gelsin. Özellikle talaşlı imalatta başımızı en çok ağrıtan bir konuda tecrübelerinizi merak ediyorum.
Sabah tezgaha gidiyoruz, ilk parça onayı (FAI) için parçayı CMM’e alıyorum ya da manuel ölçüyorum. Her şey tolerans içinde, teknik resme uygun, onayı basıp seri üretime yol veriyoruz. Ancak gün içinde operatör arkadaşlar takım aşındı diyerek ya da yüzey bozuldu diyerek ofset değerleriyle oynuyorlar. Bazen vardiya sonuna doğru bir gidiyoruz, kritik ölçüler toleransın diğer ucuna dayanmış veya dışına çıkmış.
Ölçüm planına "her 5 parçada bir operatör ölçümü" koyuyorum ama operatör genelde kumpası biraz sıkarak ölçüyü "olduruyor". Tezgah içi prob (Renishaw vs.) kullanımı maliyetli geliyor yönetime. Siz bu FAI sonrası keyfi müdahale olayını nasıl engelliyorsunuz? Seri üretimde operatörü denetlemek için nasıl bir doğrulama frekansı belirlediniz? SPC kartlarını sahada operatöre doldurtup verim alabilen var mı gerçekten? Hızlı cevap verebilirseniz çok memnun olurum biliyorsunuz bu gibi durumlarda çözüm hep dün lazım oluyor.

Selamlar

Müşteri denetiminde 3.1 analizleri talep edildi. 3.1 standardı nedir? Hangi ölçüm aletleri kullanılmalıdır?

Merhaba,

Konya'da talaşlı imalat yapan bir firmada kalite mühendisiyim. 9001 denetimlerimizde denetçilerin ara kontrol raporlarının tam olmasını istiyor fakat üretim sırasında kaliteciler hem ölçüm yapıp hem rapor yapması zor oluyor. Kumpas, mikrometre gibi ölçümlerden sonra nasıl hızlı raporlamalar yapabilirim? Ölçüm aletlerine bir aparat bağlanarak excele ölçümlerin attığını duydum? Sizce faydalı olur mu? İş yükümüz azalır mı?

Merhaba Arkadaşlar kalite kontrolde insanın yeri hakkında tartışmak isterim.

Benim fikrim insan olmadan kontrol olmaz.

Merhaba arkadaşlar,
Üretim hattımızda yüzey pürüzlülüğü ölçümü için taşınabilir bir pürüzlülük ölçüm cihazı kullanıyoruz. Başlangıçta cihazın kalibrasyon periyotlarına ve kullanımına önem vermiyorduk işi olan alıp kullanıyordu.Sadece yılda bir kez kalibrasyona gönderiyorduk. Ancak zamanla ölçüm esnasında cihazdaki grafik seviyelerindeki artışları fark etmeye başladım.
Özellikle aynı parçayı aynı yerden ölçtüğümüzde Ra değerlerinde kritik sapmalar oluşuyordu. İlk başta bunun ayarlarından olduğunu düşündük. Ölçüm yönü, baskı kuvveti ve ölçüm uzunluğu gibi parametreleri defalarca kontrol ettik. Buna rağmen farklı sonuçlar almaya devam edince konuyu cihazın kalibrasyon durumuna bağladık.
Cihazı yetkili kalibrasyon firmasına gönderdiğimizde referans yüzey bloğu ile yapılan karşılaştırmada tolerans dışına çıktığı tespit edildi. Bizde markanın yetkili teknik servise gönderdik ve bize cihazın düşmeden dolayı mekanizmasının zarar gördüğünü ilettiler. Bizde kalibrasyondan değil de kullanıcı kaynaklı olduğunu öğrenmiş olduk.
Şu anda:
Cihazı kullanacak kişiler belirledik. Kullanım eğitimi aldırdık ve sadece onlara kullanım yetkisi verdik yetkili dışında kullanımı yasakladık.
Her vardiya dönüşümünde referans pürüzlülük bloğu ile doğrulama ölçümü yapıp forma kaydedip diğer kullanım yetkisi olan arkadaşlara vermesi şeklinde talimat hazırladık.
Bu uygulamadan sonra ölçüm sonuçlarımız daha stabil hale geldi ve müşteri şikayetlerinde ciddi azalma oldu. Özellikle otomotiv parçalarında yüzey pürüzlülüğü kritik olduğu için kalibrasyonun ve cihazı kullanacak kişinin yetkinliği sadece bir formalite olmadığını sahada yaşayarak öğrenmiş oldum.

Sonuç olarak kendi tecrübeme göre, yüzey pürüzlülüğü ölçüm cihazlarında düzenli kalibrasyon, günlük referans blok kontrolü ve yetkili kişi ataması yapılmadan alınan sonuçlara güvenmemek gerekiyor. Biz bu disiplini kurduktan sonra hem iç denetimlerde hem müşteri denetimlerinde çok daha rahat ettik.

Benzer deneyimi olan varsa, sizin firmalarda pürüzlülük cihazı nasıl kullanılıyor ?

Sertlik Ölçümü Nedir?

Merhaba arkadaşlar,
sertlik ölçümü kısaca bir malzemenin batmaya, çizilmeye veya kalıcı şekil değişimine karşı direncini belirlemek için yapılan bir testtir. Üretimde ve kalite kontrolde en sık kullanılan mekanik testlerden biridir.

Sertlik ölçümünde genellikle belirli bir uç (bilya, konik elmas vb.), belirli bir yük altında malzeme yüzeyine bastırılır. Oluşan izin derinliği veya çapı ölçülerek sertlik değeri hesaplanır. Yani malzemenin ne kadar “zor ezildiği” ölçülmüş olur.

En yaygın sertlik ölçüm yöntemleri şunlardır:

Brinell (HB):
Yumuşak ve orta sertlikteki malzemeler için kullanılır. Büyük bilya ucu vardır, döküm ve yapısal çeliklerde yaygındır.

Rockwell (HR):
Üretimde en sık kullanılan yöntemdir. Ölçüm hızlıdır. Farklı ölçekleri vardır (HRC, HRB gibi). Özellikle ısıl işlem görmüş çeliklerde tercih edilir.

Vickers (HV):
İnce parçalar, kaplamalar ve hassas ölçümler için uygundur. Elmas piramit uç kullanılır, ölçüm hassastır.

Shore (HS):
Daha çok kauçuk ve plastik gibi elastik malzemelerde kullanılır.


Sertlik ölçümü ile:

Isıl işlemin doğru yapılıp yapılmadığı

Malzemenin standarda uygunluğu

Aşınma direnci ve mukavemet hakkında fikir
edinilebilir.


Ancak sertlik ölçümü tek başına yeterli değildir. Sert bir malzeme her zaman tok veya dayanıklı olmayabilir. Bu yüzden çoğu zaman çekme, darbe gibi diğer testlerle birlikte değerlendirilir.

Özetle; sertlik ölçümü, malzemenin mekanik davranışını hızlı ve pratik şekilde anlamamızı sağlayan çok önemli bir kalite kontrol yöntemidir.

küre (bilya, küresel parça) üzerinde pürüzlülük ölçümü düz yüzeyden farklı kurallarla yapılmalı, yoksa sonuçlar ciddi sapar.
Aşağıda pratik ve doğru yaklaşımı adım adım anlatıyorum ?

1️⃣ Temel problem: eğrilik

Standart pürüzlülük cihazları düz referans varsayar.
Küre yüzeyde ise:

Eğrilik → ölçüm sinyaline “sahte pürüzlülük” ekler

Özellikle küçük çaplı kürelerde hata büyür


Bu yüzden eğrilik mutlaka bastırılmalı (filtrelenmeli).


2️⃣ Ölçüm yönü nasıl olmalı?

? Uzun yüzeye  paralel ölçüm tercih edilir
? kürenin en büyük çaplı bölgesinde ölçüm alınma


3️⃣ Uç (stylus) seçimi çok kritik

Küre yüzeylerde:

2 µm veya daha küçük uç yarıçapı

Düşük temas kuvveti


Aksi halde:

Gerçek pürüzlülük ezilir

Özellikle taşlanmış / honlanmış kürelerde Ra olduğundan düşük çıkar


4️⃣ Ölçüm uzunluğu (cut-off) seçimi

ISO 4288’e göre ama küreye uyarlanmış şekilde:

Genel pratik:

Ra ≤ 0,2 µm → λc = 0,25 mm

Ra 0,2–2 µm → λc = 0,8 mm

Ölçüm uzunluğu = 5 × λc


⚠️ Küre çapı küçükse:

> Ölçüm uzunluğu, küre eğriliğinin ölçümü domine etmeyeceği kadar kısa olmalı


5️⃣ Filtreleme (EN ÇOK YAPILAN HATA)

Mutlaka:

Gaussian filtre

Form removal (formdan arındırma) açık olmalı


Bazı cihazlarda bu:

“Radius / Curvature compensation”

“Form removed profile”  olarak geçer.

? Bu kapalıysa sonuç yanlıştır.


6️⃣ Kaç ölçüm alınmalı?

Tek ölçüm yetmez ❌

Öneri:

Aynı enlemde en az 3–5 ölçüm

120° aralıklarla

Ortalama değer raporlanmalı


Özet tek cümleyle:

> Küre malzemede pürüzlülük ölçümü; tepe bölgesinde, doğru yönlendirme, küçük uç, kısa cut-off ve mutlaka eğrilik (form) bastırması ile yapılmalıdır.